نوشته‌ها

حافظه شنیداری

تقویت حافظه شنیداری دانش آموزان

 

در مقوله یادگیری بحث حافظه و تقویت حافظه شنیداری از اهمیت خاصی برخوردار است و تاثیر زیادی بر کیفیت یادگیری و به یاد ماندن مطالب دارد. حافظه شنیداری از مولفه های مهم حافظه است که تقویت آن برای دانش آموزان ضروری است.مطالب عنوان شده روش های کاربردی برای تقویت این حافظه را بیان می کنند.

عملکرد حافظه به این صورت است که مطلب وارد حافظه کوتاه مدت شده و با تکیه بر حافظه فعال مورد استفاده قرار می گیرند و با استفاده از مخزن حسی (که مهمترین آنها شنیداری، دیداری هستند) درک و رمزگردانی می شوند و به حافظه دراز مدت انتقال پیدا می کنند. پس حافظه شنیداری به رمز گذاری در حافظه هنگام یادگیری کمک می کند. رمز شنیداری وابسته به صدا یا تلفظ محرک است، مثلا هنگامی که می خواهیم شماره تلفنی را به خاطر بسپاریم صدای ارقامی را که شنیده ایم حفظ می کنیم. در ثبت حسی تنها آن اطلاعاتی که مورد توجه قرار می گیرند انتخاب می شوند و برای پردازش به بخش های دیگر حافظه سپرده می شوند بنابراین مهم ترین دلیل حذف اطلاعات از ثبت حسی بی توجهی است. پس در بحث تقویت این حافظه باید بر تمرکز و دقت و توجه دانش آموزان تکیه کرد. ضعف در این حافظه در دانش آموزانی که دچار اختلال یادگیری هستند مشاهده می شود.

آنچه که از دانش آموزان در راستای استفاده از حافظه شنیداری شان انتظار داریم این است که:

  • صداهایی را که می شنوند بطور جداگانه از هم تشخیص دهند مثلا اصوات را از واج ها و کلمات مشابه و متفاوت را تشخیص دهند.( تمیز شنیداری)
  • صداهایی را که می شنوند بتوانند به هم مربوط کنند و بر اساس موضوع پشت سر هم قرار دهند. مثلا یک سری اعداد و حروف را بتوانند به گونه ای که شنیده اند تکرار کنند.(توالی شنیداری)
  • بتوانند آنچه را که شنیده اند در حافظه ذخیره سازی کنند و در صورت لزوم به راحتی از آنها استفاده کنند.(حافظه شنیداری)

برای تقویت حافظه شنیداری دانش آموزان می توانیم راهبردهای زیر را در نظر بگیریم:

  • این عادت را در دانش آموزان نهادینه کنید که به صداهای اطراف خود توجه کنند. مثلا می توانید به نوبت چشمهای آنها را ببنید و از آنها بخواهید صداهایی که شما یا همکلاسی هایشان با اشیا مختلف تولید می کنند تشخیص داده و نام ببرند.
  • انجام چند دستور پشت سر هم را بطور گفتاری از دانش آموز بخواهید. مثلا توپ سفید را بردار و به دوستت بده، توپ قرمز را روی نیمکت قرار بده و بعد بیا و کنار تخته بایست. به این صورت کودک یاد میگیرد که به آنچه بیان شده توجه کند و دستورات را به خاطر بسپارد.
  • از صداهای ضبط شده استفاده کنید. صداهای حیوانات و عناصر طبیعت را ضبط و پخش کنید و از دانش آموزان بخواهید که آنها را تشخیص داده و نامش را بگویند.
  • از وسایل صدا دار استفاده کنید. مثلا یه جعبه موسیقی یا ساعت زنگداری در در گوشه ای از کلاس پنهان کنید و از دانش آموز بخواهید با تعقیب صدا آن را پیدا کند.
  • کودک را طوری بنشانید که پشتش به شما باشد و صداهایی را با میز و اسباب بازی و وسایلی که در اختیار دارید تولید کنید مثلا ضربه ای روی میز بزنید، سکه ای را روی میز بچرخانید و توپی را به سمت دیوار پرت کنید و بگیرید و کف بزنید. بعد از آن از کودک بخواهید بعد از شما همان صداها را تولید نماید.
  • آنچه را که از کودک می خواهید بصورت برعکس عنوان کنید. مثلا اسامی اعضای صورت را بگویید و از او بخواهید آنها را نشان دهد و بعد از آن به صورت جا به جا آنها را عنوان کنید به این صورت که: گوش به جای بینی( که باید گوش را نشان دهد) یا دهان به جای چشم… این بازی نیاز به سرعت عمل دارد و با تکرار آن سرعت پاسخ دهی بالا می رود.
  • داستانی صوتی را برای دانش آموزان پخش کنید و از متن داستان سوالاتی طرح کند تا حافظه شنیداری آنها را مورد ارزیابی قرار دهید.

همانطور که دیدید تقویت حافظه شنیداری نیاز به تمرین و تکرار دارد و با جلب توجه و بالا بردن دقت و تمرکز دانش آموزان می توان این حافظه را تقویت نمود و با تقویت آن یادگیری و توجه دانش آموزان در کلاس درس را بهبود بخشید.

منبع: (اقتباس از مجله اينترنتي بامام)

ارجمند نیا، علی اکبر، شکوهی یکتا، محسن(۱۳۹۱)بهبود حافظه فعال، تهران، انتشارت تیمورزاده-نشر طبیب.

شکوهی یکتا، محسن، پرند، اکرم(۱۳۹۲) ناتوانی های یادگیری، تهران، نشر طیب.

کرمی نوری،رضا(۱۳۹۰)روانشناسی حافظه و یادگیری با رویکردی شناختی،تهران،انتشارات سمت.

تقویت مهارتهای شنیداری کودکان

1✅تمرین تقلید کردن صدای اشیاء صداساز.
چند وسیله صداساز به کودکتان داده و خودتان نیز ازهر کدام یکی داشته باشید.یک مانع کوچک بین خودتان و او قرار دهید.کودک باید باشنیدن هر صدا تشخیص دهد کدام بوده و آن را تکرار کند.

2✅ با کمک نوار صداهای محیطی را( ابزار؛مشاغل؛وسایل خانه و یا بیرون ) راضبط کرده .تصویر هر کدام را آماده کرده و به کودک آموزش دهید ک تشخیص دهد هر صدا مربوط به کدام تصویر هست.
این مورد میتواند برای کودکان کاشت حلزون ک در مراحل انتهایی توانبخشی هستند نیز مفید باشد.

3✅ بازی هایی ک با قطع و وصل شدن صدا و و حرکات بدنی همراه با قطع و وصل صدا همراه هستند.
میتوانید از زدن ضربه روی میز نیز استفاده کنید.

4✅ استفاده از اسباب بازی هایی ک یک صدا را ضبط کرده و ان رابار ها و بارها تکرار میکنند.به این ترتیب کودک میتواند صدای خود را و یا صدای ضبط شده شما را بشنود و آن را تکرار نماید.

5✅کاهش صداهای محیطی خانه هنگام انجام تمارین و برای تمرکز بیشتر کودک روی هر صدا